INTRO

ONDERNEMERSCHAP - OP NAAR 2020

OP NAAR 2020

HOME / BEDRIJFSVOERING / ONDERNEMERSCHAP - OP NAAR 2020

Kansen zien en waarde creëren

“Ondernemerschap is kansen zien, benutten en waarde creëren.”

U denkt wellicht: daar gaat het al mank. Een school heeft ‘geld verdienen’ immers niet als doel. Dat is waar, maar waarde creëren beperkt zich natuurlijk niet tot de euro’s. Een school creëert waarde door leerlingen te vormen, competenties te ontwikkelen, een veilige leeromgeving te creëren, enzovoorts.

Wat vraagt dit van ons? De kansen zien en ze benutten. Die kansen zijn het afgelopen jaar eigenlijk alleen maar toegenomen. Vanuit financieel oogpunt valt dan te denken aan het herfstakkoord (ook voor 2015 en verder worden aanzienlijke bedragen verwacht), maar ook aan de doordecentralisatie van het buitenonderhoud (hoe gaan we de gelden besteden?) en de start van passend onderwijs (hoe vullen we dit in?). Allemaal ontwikkelingen die zorgen voor meer geld, waardoor mogelijkheden en kansen ontstaan.

 

Maar waarde creëren gaat natuurlijk verder dan goede cijfers. Een christelijke school zal met name iets mee willen geven vanuit haar belangrijkste bron: Gods Woord.

 

Zelfstandigheid en durf

“Ondernemerschap is een houding van zelfstandigheid, durf, initiatief en creativiteit.”

De eerste les die hieruit getrokken kan worden is dat er sprake is van een houding. Dit maakt direct duidelijk dat ondernemerschap niet alleen iets is voor een eigenaar, eindverantwoordelijke of directeur. Ook lager in de organisatie kan ondernemerschap een plaats krijgen.

Denk dan bijvoorbeeld aan de teamleiders, maar ook aan de docenten zelf. Een voorbeeld van creativiteit c.q. ondernemerschap binnen het voortgezet onderwijs vond plaats op het Calvijn College in Goes. Onder de noemer Amazing Grace, the story werd door leerlingen vakoverstijgend een avond voorbereid waarop het verhaal achter het lied Amazing Grace door de leerlingen zelf werd gepresenteerd. Het resultaat was een volledig Engelstalige uitvoering, met muziek, een high tea en de aanwezigheid van familie. Een bijzondere afsluiting van het schooljaar. Dit project is door een aantal docenten geïnitieerd, met als resultaat ook mooie foto’s en een dvd.

 

Zelfstandigheid, initiatief en creativiteit geven iets weer van de rol die ook in het onderwijs gevraagd mag worden. Dat is geen kwestie van volgen, maar van zelf een spoor kiezen. Dit betekent trouwens ook niet perse dat we voorop moeten lopen in de onderwijsontwikkelingen van het moment. Een eigen koers kan ook tegen de stroom in zijn. Liever bewust afwijken, dan onbewust volgen!

Durf wordt misschien niet direct geassocieerd met het onderwijs. Logisch ook, want teveel risico nemen met een school is ongewenst. In het onderwijs is risicomijdend gedrag mogelijk meer van toepassing dan durf. Desondanks brengt het nemen van risico soms opbrengsten met zich mee. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het recent gestarte VFGS, het alternatief voor het Vervangingsfonds. Een verhoging van het risico, maar wel met zeer gunstige financiële gevolgen.

 

Risico nemen kan dus worden beloond. Onderwijskundig kan bijvoorbeeld ook gedacht worden aan de keuze voor een uniek concept, bijvoorbeeld een beroepencollege, mini-onderneming of het compleet vormgeven van tweetalig onderwijs. Bij de stap naar een dergelijke keus worden bepaalde risico’s genomen. Er wordt een investering gedaan terwijl van tevoren het succes niet gegarandeerd is.

 

Gefundeerde keuzes

Die keuzes moeten natuurlijk wel gefundeerd zijn. In het primair onderwijs is hieraan volop aandacht besteedt tijdens het project ‘Eerst kiezen, dan delen’ (PO-Raad). Daarbij werd gesproken over een aantal niveaus van financieel management.

 

Het hoogste niveau gaat om het realiseren van organisatiedoelstellingen. Geld is dus geen doel, maar een middel. De meerjarenbegroting wordt opgebouwd vanuit de strategische doelen. Sturen, beheersen, verantwoorden en toezien moeten er vervolgens voor zorgen dat die strategische doelen worden bereikt. Eerst beslissen welke kant op te gaan, vervolgens hoeveel dit mag gaan kosten en ten slotte nagaan of de doelen ook werkelijk bereikt zijn. En vergeet niet: juist de doelen die gedragen worden door de gehele organisatie hebben kans van slagen.

 

Ook in het voortgezet onderwijs wordt aandacht gevraagd voor de koppeling tussen strategische doelstellingen en financiële middelen. Dit blijkt ook uit de onlangs gepubliceerde leidraad financiële sturing.

 

Is iedereen ondernemer?

Het onderwijsveld vraagt soms een zachte kant, die niet altijd samen lijkt te gaan met ondernemerschap. Hier zijn twee oplossingen voor. Ten eerste: er valt veel aan te leren. Een denkwijze hoef je niet te hebben, die kun je oppikken. Ten tweede is het natuurlijk geen schande om ondersteuning in te vliegen. Iemand die minder thuis is in onderwijsvisies, maar juist de financiële kant van de zaak kan belichten en de gedachte van ‘eerst kiezen, dan delen’ kan inslijpen. Samen kan dan enerzijds worden nagedacht over de keuzes die gemaakt kunnen worden en anderzijds over de financiële consequenties hiervan.

 

Tenslotte

Natuurlijk gaat de vergelijking tussen een onderneming en een school op sommige vlakken mank. Een bedrijf kan door risico’s te nemen winst maken, wat bij een school (in ieder geval in financiële zin) nagenoeg niet mogelijk is. Of het onderwijs nu middelmatig is of uitmuntend, de bekostiging is nagenoeg vast. Het tweede punt is het risico dat redelijkerwijs genomen kan worden. Waar een bedrijf failliet kan gaan en een doorstart kan maken, is dit met een school eigenlijk niet het geval.

Continuïteit is dus belangrijker dan bij de gemiddelde onderneming. Dit zorgt ervoor dat een hogere mate van voorzichtigheid op zijn plaats is. Desondanks kunnen belangrijke lessen worden getrokken, welke goed toepasbaar zijn op de onderwijspraktijk.

 

Contactpersoon

Voor meer informatie over dit thema kunt u contact opnemen met C.IJ. (Christiaan) Bijl BSc. Christiaan is als adviseur werkzaam bij de VGS en is gespecialiseerd in financieel management.

c.bijl@vgs.nl

0182 44 01 85

 

Concept en realisatie: Treffend & Co en Drukkerij Verloop